شکوه پارسی

ورای فرم وشکل ظاهری آن چه معنا و انگاره ای وجود دارد؟

آفريده ای که آفريد گارش انسان است،

در اعماق لايه های پنهان خود بيانگر چه مضمون اساطيری- انسانی است؟

به عقيده روانکاوان اعماق،خانه بازتابی است از اين که انسان

خود را چگونه مي بيند.

عينی ترين مثال ها نيز خانه هايی هستند در شعر و ادبيات و رؤيا که ويژگی ها

و کيفيات انسانی دارند.

به عنوان مثال محل قرار گيری ورودی در خانه ها،به طرزی نمادين،بيانگر نحوه ارتباط

ساکنين آن خانه با ساير افراد جامعه است.

حتی شهرها نيز بر مبنای تصويری که مردم از جهان واز خود دارند،ساخته شده اند.

این بار به خانه ی عامریها بعد از گشت در خانه ی طباطباییها و خانه بروجردیها رسیدیم به بزرگترین خانه ی مسکونی در کاشان خانه یی که اگر قرار بود واقعا دیده بشه باید روزها در این خانه می بود....این خانه در دوره ی زندیه پایه ریزی شده و تمامیه عناصر حانه های سنتی مناطق کویری و داره...

طبق بررسی های كارشناسان میراث فرهنگی ، شالوده اولیه مجموعه تاریخی عامری ها متعلق به دوران زندیه است كه پس از زلزله معروف سال 1192 ه . ق كاشان آسیب های فراوانی دیده و دوران قاجاریه نسبت به مرمت و بازسازی و توسعه ی حیاط های آن اقدام شده است..

خانه عامری‌ها کاشان در محله سلطان میراحمد در شمال معبر اصلی آن و در خیابان علوی و در جوار حمام سلطان میر احمد واقع شده است و قدمت آن به دوران زندیه بر می‌گردد و در دوران قاجار در قرن 13 هجری قمری به وسیله مرحوم سهام‌السلطنه عامری به عنوان محل سکونت فامیلی توسعه یافته است و بناهای دیگری به آن اضافه شد و البته در این میان گمانه‌هایی مبنی بر وجود ریشه اصلی بنا در دوره سلجوقی و صفویه وجود دارد. 

مجموعه تاریخی عامری ها كه از چند خانه ی جداگانه و در ارتباط با یكدیگر شكل گرفته 9000 متر مربع مساحت دارد تا خانه را در زمره یكی از بزرگترین خانه های مسكونی ایران معرفی می شود.

مجموعه خانه های عامری ها نمونه ای است كامل و مفصل از یك خانه كویری كاشان كه سنت، تجدد خواهی، شكوه، آرامش هنر و ساماندهی هنرمندانه فضا را در میان خشت و آجر جای داده است.

تمامی بدنه خارجی حیاط ها و برخی از بدنه ها و پوشش های داخلی با انواع تزیینات زیبا و هنرمندانه ی ایرانی همچون گچبری، یزدی بندی، رسمی بندی، مقرنس، نقاشی روی گچ، درودگری، منبت كاری، گره چینی و برخی از هنرهای تزیینی دیگر پوشیده شده است كه شكوه و زیبایی جاودانه ای به خانه بخشیده اند.

در كنار وسعت و بزرگی مجموعه عامری ها وجود حمام اختصاصی زنانه و مردانه از دیگر ویژگیهای منحصر به فرد این بنا در میان خانه های تاریخی كاشان است.

این حمام كه شكل ساده تری از حمام های عمومی شهر كاشان است و با توجه به فاصله صد متری این خانه با حمام تاریخی 'سلطان امیراحمد' بیانگر این است كه وجود این حمام تنها مختص افراد حاضر در این خانه ها بوده است.

 اما خانه عامری‌ها دارای حوضخانه، دو بخش اندرونی و بیرونی، همراه با ایوان‌‌های رفیع و شاه‌نشین‌های هفت دری و تعداد زیادی اتاق‌های سه دری است که اطراف حیاط با آهنگی موزون و به صورت قرینه استقرار یافته‌اند و در تمام حیاط‌‌های خانه عامری‌‌ها اصل تقارن در ضلع شمالی، جنوبی، شرقی و غربی رعایت شده است.

 این خانه از لحاظ قدمت ، از تمام خانه های تاریخی کاشان قدیمی تر است . از لحاظ معماری هم از بقیه خانه ها متفاوت است. این خانه در دوره زندیه ساخته شده است .مرحوم عبدالرزاق خان کاشی که در زمان کریم خان زند، حاکم کاشان بوده است ، در جنگ های خود از امیر اسماعیل عرب عامری ، خان اردستان کمک می گرفته است ، و عبدالرزاق خان کاشی این خانه را هدیه می دهد به امیر اسماعیل عرب عامری . 2 تفاوت عمده در معماری این خانه وجود دارد که آن را از بقیه منازل متمایز کرده 1- تقسیم بندی های روی سقف (یزدی بندی) اولین بار در این خانه انجام شده است . 2- از همه بناهای مسکونی دیگر مرتفع تر است . ایوان های مرتفع و وسیع اولین بار در این خانه پایه گذاری شده است . یکی از خانه های قدیم ایران که برای اولین بار از کاغذ دیواری استفاده می کرده ، خانه عامریهای کاشان است.

در سال 1374، تعمیرات حیاط بیرونی و اندرونی توسط میراث فرهنگی کاشان و مساعدت «هیئت امنای بافت بناهای تاریخی کاشان» آغاز گردید. لکن در سال 1379 مجموعه ی عامری ها در طرح پردیسان سازمان میراث فرهنگی کشور قرار گرفت و برنامه ریزی شد که به مهمانسرای بزرگ گردش گری مبدل گردد. لذا توسط سازمان میراث فرهنگی نسبت به خریداری خانه ها و مرمت اساسی و کامل آنها اقدام شد که تا کنون بخش های عمده ای از آن بازسازی گردیده است. طرح، معماری، شکوه و تزئینات جالب این مجموعه و ایوان ها و حوض خانه ها وزیرزمین ها و حیاط های گودال باغچه ی این مجموعه، آن را در ردیف یکی از دیدنی ترین بناها قرار داده است و پیش بینی می شود با شروع بهره برداری از آن به عنوان مهمانسرا به صورت یکی از پر جاذبه ترین اقامتگاه های گردشگری ایران مورد توجه ایران گردان و جهان گردان قرار گیرد. 

 " سخن آخر "

من دلم میخواهد

خانه ای داشته باشم پر دوست

کنج هر دیوارش

دوستهایم بنشینند آرام

گل بگو گل بشنو

هرکسی می خواهد

وارد خانه ی پر عشق و صفایم گردد

یک سبد بوی گل سرخ

به من هدیه کند

شرط وارد گشتن

شست و شوی دلهاست

شرط آن داشتن

یک دل بی رنگ و ریاست

بر درش برگ گلی می کوبم

روی آن با قلم سبز بهار

مینویسم ای یار

خانه ی ما اینجاست

تا که " سهراب " نپرسد دیگر

" خانه دوست کجاست "

{فریدون مشیری} 

*********************